Maluliyet Tazminatı Nasıl Alınır?

Trafik kazasından sonra kırıklar kaynar, ameliyatlar biter; ama bazı kayıplar kalıcıdır. Kısıtlı bir eklem, kısalan bir bacak ya da kaybedilen bir uzuv, kişinin hayatı boyunca hem çalışırken hem günlük yaşamında daha fazla efor harcaması demektir. Maluliyet tazminatı bu kalıcı kaybın ekonomik karşılığıdır.

Maluliyet tazminatı nedir?

Hukuki adıyla sürekli iş göremezlik tazminatı; kaza nedeniyle çalışma gücünün kalıcı olarak azalmasından veya yitirilmesinden doğan zararın karşılığıdır. Dayanağı Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesidir: bedensel zarara uğrayan kişi, çalışma gücünün azalmasından ve ekonomik geleceğinin sarsılmasından doğan kayıplarını isteyebilir.

Geçici iş göremezlik ise iyileşme sürecinde çalışılamayan dönemi kapsar ve ayrı bir kalemdir.

Kimler maluliyet tazminatı alabilir?

Kazada tamamen kusurlu olmayan ve kalıcı bedensel zarara uğrayan herkes:

• Karşı aracın sürücüsü veya yolcusu,
• Kusurlu aracın içindeki yolcular,
• Yayalar, bisiklet ve motosiklet sürücüleri,
• Çalışmayanlar: ev hanımları, öğrenciler, çocuklar, emekliler.

Kısmi kusur tazminatı ortadan kaldırmaz, kusur oranında azaltır. Kusur dağılımı hatalıysa itiraz edilebilir.

Maluliyet oranı nasıl belirlenir?

Tazminatın temel verisi, sağlık kurulu raporunda yazan maluliyet oranıdır. Rapor; üniversite hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri veya Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenir.

Hangi mevzuatın uygulanacağı kaza tarihine göre belirlenir. 20 Şubat 2019’dan sonraki kazalarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, daha önceki kazalarda ise o tarihte yürürlükte olan yönetmelik esas alınır. Yanlış yönetmeliğe göre düzenlenen rapor, sigorta şirketi veya mahkeme tarafından kabul edilmez.

Rapor genellikle tedavi tamamlandıktan ve iyileşme süreci sona erdikten sonra alınır; erken alınan rapor gerçek kaybı yansıtmayabilir. Ayrıntılar için maluliyet oranının tespiti yazısına bakabilirsiniz.

Maluliyet tazminatı nasıl hesaplanır?

Hesabı aktüerya bilirkişisi yapar. Dört temel veri kullanılır:

Veri	Etkisi
Maluliyet oranı	Oran yükseldikçe tazminat artar.
Yaş	Kişi ne kadar gençse, kaybın yansıyacağı süre o kadar uzundur.
Gelir	Kaza tarihindeki net gelir esas alınır; belgelenemiyorsa asgari ücret.
Kusur oranı	Zarar görenin kusuru oranında indirim yapılır.

Hesap, kişinin muhtemel yaşam süresi boyunca iki döneme ayrılarak yapılır: çalışma çağı (aktif dönem) ve emeklilik sonrası (pasif dönem). Pasif dönem zararı asgari ücret üzerinden hesaplanır. Yaşam süresi tablosu ve gelecekteki gelirin bugünkü değere indirgenmesinde kullanılan yöntem, tutarı ciddi biçimde etkiler; sigorta şirketlerinin kendi hesabı ile bilirkişi hesabı arasında bu nedenle fark çıkabilir.

Tazminatı azaltabilen durumlar

• Müterafik kusur: Emniyet kemeri veya kask takmamak gibi zararı artıran davranışlar indirim sebebi olabilir.
• Hatır taşıması: Ücretsiz ve yalnızca yolcunun yararına yapılan taşımalarda indirim uygulanabilir.
• SGK ödemeleri: Kaza aynı zamanda iş kazasıysa SGK’nın bağladığı gelirin rücuya tabi kısmı hesaptan düşülür.

Tazminat kimden istenir?

• Zorunlu trafik sigortası: Kusurlu aracın sigortası, kişi başına sakatlık teminatı limitine kadar öder. Limit her yıl güncellenir; kaza tarihindeki limit uygulanır.
• Sürücü ve araç sahibi: Limiti aşan zarar ile manevi tazminat, kusurlu sürücüden ve işletenden istenir.
• İhtiyari mali mesuliyet sigortası: Poliçede varsa limiti aşan kısmı karşılar.
• Güvence Hesabı: Araç sigortasızsa veya tespit edilemiyorsa bedensel zararlar için başvurulur.

Adım adım başvuru

1. Kaza ve tedavi belgelerini toplayın: Kaza raporu, ifade tutanakları, epikriz ve tüm tedavi evrakı.
2. Maluliyet raporu alın: Tedavi tamamlandıktan sonra, kaza tarihine uygun yönetmeliğe göre.
3. Sigorta şirketine yazılı başvurun: Rapor ve gelir belgeleriyle birlikte.
4. 15 gün içinde ödeme yapılmaz veya eksik yapılırsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye başvurun.
5. Limiti aşan zarar ve manevi tazminat için sürücü ve araç sahibine karşı ayrıca dava açılabilir.

Sigorta şirketinin ilk teklifi çoğu zaman kendi hesap yöntemine dayanır. Avukatsız alınan tazminatın eksik kalıp kalmadığı ibraname imzalanmadan önce kontrol edilmelidir.

Maluliyetle birlikte istenebilecek diğer kalemler

• Bakıcı gideri: Ağır yaralanmalarda geçici veya sürekli bakım ihtiyacının karşılığı.
• Manevi tazminat: Trafik sigortası kapsamında değildir; sürücü ve araç sahibinden istenir.
• Geçici iş göremezlik: İyileşme sürecindeki kazanç kaybı.
• Tedavi giderleri: SGK’nın karşılamadığı belgeli masraflar.

Zamanaşımı

Yaralamalı kazalarda eylem suç oluşturduğu için ceza zamanaşımı uygulanır; taksirle yaralamada bu süre kural olarak 8 yıldır. Yine de delillerin kaybolmaması ve raporun sağlıklı alınabilmesi için süreci geciktirmemek gerekir. Ayrıntılar: trafik kazalarında zamanaşımı.

Bu konuda okumaya devam edin: Motosiklet Kazalarında Destek Varsayımı ve Hak Sahipliği · Kurye Motosiklet Kazası: İş Kazası ve Trafik Tazminatı Çift Hak