Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Şartlar ve Örnek Hesap

Kıdem tazminatı, işçinin işyerine verdiği yılların karşılığıdır ve iş hukukunda en sık uyuşmazlık konusu olan alacaktır. Hesap kâğıt üzerinde basittir; anlaşmazlık çoğunlukla iki noktada çıkar: işçinin tazminata hak kazanıp kazanmadığı ve hesabın hangi ücret üzerinden yapılacağı.

Kıdem tazminatı nedir?

Kanunda sayılan şekillerden biriyle işi sona eren ve en az 1 yıl kıdemi bulunan işçiye, çalıştığı süreyle orantılı olarak ödenen tazminattır. Dayanağı, hâlen yürürlükte olan 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesidir.

Kıdem tazminatının şartları

1. İş Kanunu’na tabi işçi olmak.
2. En az 1 yıl çalışmış olmak. Süre, aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen çalışmaları da kapsar. İşyeri devredilmişse kıdem kesilmez.
3. Sözleşmenin tazminata hak veren bir şekilde sona ermesi.

Hangi sona erme hâllerinde kıdem tazminatı ödenir?

• İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı dışındaki bir nedenle sözleşmeyi feshetmesi,
• İşçinin haklı nedenle feshi (sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı, zorlayıcı sebepler),
• Muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılma,
• Emeklilik; ya da yaş dışındaki koşulları (15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü gibi) tamamlayarak ayrılma,
• Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
• İşçinin ölümü (tazminat mirasçılarına ödenir).

Kıdem tazminatı ödenmeyen hâller

• İşçinin haklı bir neden olmadan istifa etmesi,
• İşverenin, İş Kanunu m. 25/II kapsamında (hırsızlık, işverene hakaret, izinsiz ve mazeretsiz devamsızlık gibi) haklı nedenle feshetmesi.

İşverenin bu gerekçelerle yaptığı feshin haklı olup olmadığı yargı denetimine tabidir; ispat yükü işverendedir.

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatı = Giydirilmiş brüt ücret × Hizmet süresi (yıl)

Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir. Bir yıldan artan aylar ve günler de oranlanarak hesaba katılır.

1. Hizmet süresini belirleyin

İşe giriş tarihinden sözleşmenin sona erdiği tarihe kadar geçen süre esas alınır. Deneme süresi kıdeme dahildir. Sigortasız geçen dönemler de ispat edildiğinde hesaba katılır.

2. Giydirilmiş brüt ücreti bulun

Giydirilmiş ücret, son brüt maaşa işçiye düzenli olarak sağlanan para ve parayla ölçülebilen menfaatlerin eklenmesiyle bulunur.

Dahil olanlar	Dahil olmayanlar
Son brüt aylık ücret	Fazla mesai ücreti
Düzenli yemek ve yol yardımı	Hafta tatili ve resmî tatil çalışma ücretleri
Düzenli ikramiye ve primler (aylık ortalaması)	Yıllık izin ücreti
Süreklilik gösteren bahşiş ve servis payı	Bir defaya özgü ödemeler
Yakacak, kira ve benzeri sürekli yardımlar	Harcırah ve iş gereği masraflar

3. Tavanı kontrol edin

Bir yıllık kıdem için ödenecek tutar, fesih tarihinde geçerli kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Tavan, memur maaş katsayısına bağlı olarak yılda iki kez (Ocak ve Temmuz) güncellenir; 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde 73.729,87 TL’dir. Giydirilmiş brüt ücretiniz tavanın üzerindeyse hesap tavan tutarı üzerinden yapılır.

4. Damga vergisini düşün

Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi (binde 7,59) kesilir.

Kendi tarih ve ücretinizle sonucu görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracını, bildirim süresi için ihbar tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Örnek hesap

Yöntemi göstermek için varsayımsal rakamlarla:

• Brüt maaş: 40.000 TL
• Aylık yemek yardımı: 4.000 TL, yol yardımı: 2.000 TL
• Giydirilmiş brüt ücret: 46.000 TL (tavanın altında olduğu varsayılmıştır)
• Hizmet süresi: 4 yıl 6 ay

Hesap: 46.000 × 4 = 184.000 TL; 6 ay için 46.000 × 6/12 = 23.000 TL. Brüt kıdem tazminatı: 207.000 TL. Damga vergisi (binde 7,59) yaklaşık 1.571 TL; net tutar yaklaşık 205.429 TL.

Maaş bordroda düşük gösteriliyorsa

Tazminat bordrodaki değil, gerçekte ödenen ücret üzerinden hesaplanır. Maaşın bir kısmı elden ödeniyorsa gerçek ücret; banka hareketleri, tanıklar ve mahkemenin yaptıracağı emsal ücret araştırmasıyla ispatlanır. Bu uygulama ayrıca işçiye haklı fesih imkânı verir.

Kıdem tazminatıyla birlikte istenebilecek alacaklar

• İhbar tazminatı: İşveren bildirim süresine uymadan çıkardıysa. İşçinin haklı feshinde ihbar tazminatı doğmaz.
• Yıllık izin ücreti: Kullanılmayan izinlerin karşılığı, fesih nedeni ne olursa olsun ödenir.
• Fazla mesai, hafta tatili ve resmî tatil ücretleri.
• İşe iade: Geçerli neden olmadan çıkarılan ve iş güvencesi kapsamındaki işçi, işe iade isteyebilir.

Ödenmezse ne yapılır?

1. İşverene yazılı talepte bulunun.
2. Sonuç alamazsanız arabulucuya başvurun; işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır.
3. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açın.

Geç ödenen kıdem tazminatına, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işler.

Zamanaşımı

Kıdem tazminatında zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır. Diğer alacakların süreleri için: işçi alacaklarında zamanaşımı.

Restoran, kafe ve otel çalışanlarına özgü durumlar için garson tazminat hakları rehberine bakabilirsiniz.

Bu konuda okumaya devam edin: Kırılan Tabak ve Bardak Ücretinin Maaştan Kesilmesi Yasal mı? · İşyerinin Devredilmesi veya İsim Değiştirmesi Durumunda İşçi Hakları