Araç Hasarı ve Sigorta Uyuşmazlıkları · Kapsamlı Rehber
İkame Araç Bedeli Nasıl Alınır?
Budak HukukGüncelleme: Okuma süresi: 3 dk
Kusurlu olmadığınız bir kazadan sonra aracınız onarımdayken araçsız kaldığınız süre için ikame araç bedeli isteyebilirsiniz. Bu zarar zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; kusurlu sürücüden ve araç sahibinden talep edilir. Tutar, makul onarım süresi ile aracınıza denk bir aracın günlük kira bedeli üzerinden hesaplanır.
Kazada kusurunuz yok, ama aracınız haftalarca serviste. İşe gitmek, çocuğu okula bırakmak için taksi tutuyor ya da araç kiralıyorsunuz. Bu masraf da kazanın bir sonucudur ve ikame araç bedeli (araç mahrumiyet tazminatı) adıyla talep edilebilir.
İkame araç bedeli nedir?
Aracın onarımı süresince ondan yararlanılamaması nedeniyle doğan zarardır. Dayanağı, zarar verenin sebep olduğu tüm zararı gidermesini öngören haksız fiil hükümleridir. Amaç, araç sahibinin kaza olmasaydı sahip olacağı ulaşım imkânının karşılığını vermektir.
Kimler isteyebilir?
- Kazada tamamen kusurlu olmayan araç sahibi,
- Aracı uzun süreli kiralama veya benzeri bir hukuki ilişkiyle fiilen kullanan kişi.
Kısmi kusur hâlinde bedel, karşı tarafın kusuru oranında istenir.
Kimden istenir?
İkame araç bedeli konusunda en sık yapılan hata, başvurunun yalnızca trafik sigortasına yapılmasıdır.
| Muhatap | Durum |
|---|---|
| Karşı aracın zorunlu trafik sigortası | Araçtan yoksun kalma dolaylı zarar sayılır ve teminat dışındadır. |
| Kusurlu sürücü ve araç sahibi | Asıl muhataptır; zararın tamamından birlikte sorumludurlar. |
| Karşı tarafın ihtiyari mali mesuliyet sigortası | Poliçede bu yönde teminat varsa başvurulabilir. |
| Kendi kasko poliçeniz | İkame araç teminatı varsa, poliçedeki gün ve araç sınıfı sınırıyla. |
İkame araç bedeli nasıl hesaplanır?
Hesap iki veriye dayanır:
Makul onarım süresi × Emsal günlük kira bedeli
- Makul onarım süresi: Aracın serviste fiilen kaldığı gün sayısı değil, o hasarın olağan koşullarda onarılabileceği süredir. Bilirkişi; hasarın kapsamına, parça tedarik süresine ve işçiliğe bakarak belirler.
- Emsal kira bedeli: Hasarlı araçla aynı sınıftaki bir aracın, kaza tarihindeki günlük kiralama bedelidir.
- İndirim: Kendi aracınızı kullanmadığınız için tasarruf ettiğiniz yakıt ve yıpranma gibi giderler hesaptan düşülebilir.
Araç pert olmuşsa onarım süresi yerine, benzer bir aracın satın alınması için gereken makul süre esas alınır.
Nasıl ispatlanır?
- Kaza tespit tutanağı ve kusur durumunu gösteren belgeler,
- Servis giriş–çıkış kayıtları ve onarım faturası,
- Varsa araç kiralama sözleşmesi ve faturası, taksi fişleri,
- Aracın sınıfını gösteren ruhsat.
Araç kiralamış olmanız şart değildir; ancak kiralama yapılmışsa fatura, talebin en güçlü delilidir. Fatura yoksa tutar bilirkişi raporuyla belirlenir.
Başvuru ve dava süreci
- Belgeleri toplayın ve onarım süresini servisten yazılı olarak alın.
- Kusurlu tarafa yazılı bildirimde bulunun. İhtarname, ödeme yapılmaması hâlinde faiz başlangıcı bakımından da yarar sağlar.
- Kasko poliçenizi kontrol edin. İkame araç teminatınız varsa önce onu kullanmak pratik olabilir.
- Ödeme yapılmazsa dava açın. Kusurlu sürücü ve araç sahibine karşı açılan davada görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir. Talep bir sigorta şirketine yöneltilecekse yazılı başvuru ve arabuluculuk gibi ön koşullar ayrıca değerlendirilmelidir.
İkame araç bedeli tek başına küçük bir tutar olabilir. Bu nedenle çoğu dosyada değer kaybı ve hasar farkı talepleriyle birlikte ileri sürülmesi daha verimlidir.
Ticari araçlarda durum
Taksi, minibüs, servis aracı veya kurye motosikleti gibi gelir getiren araçlarda zarar, ikame araç bedelinden çok aracın çalışamadığı günlerdeki gelir kaybıdır. Bu talep ticari kazanç kaybı olarak ayrı şekilde hesaplanır ve ispatlanır.
Zamanaşımı
Talep, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl içinde ileri sürülmelidir. Kazada yaralanma da varsa daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanabilir. Süreler için: trafik kazalarında zamanaşımı.
Bu konuda okumaya devam edin: Sigorta Şirketi Tazminat Ödemesini Reddettiğinde Ne Yapılmalıdır? · Hasar Farkı Nedir? Nasıl Alınır?
Sık sorulan sorular
İkame araç bedelini trafik sigortası öder mi?
Hayır. Araçtan yoksun kalma gibi dolaylı zararlar zorunlu trafik sigortası teminatının dışındadır. Bu bedel kusurlu sürücüden ve araç sahibinden istenir. Karşı tarafın ihtiyari mali mesuliyet poliçesinde bu yönde teminat varsa oradan da talep edilebilir.
Araç kiralamadım, yine de ikame araç bedeli isteyebilir miyim?
Yargı uygulamasında, fiilen araç kiralanmamış olsa bile araçtan yoksun kalmanın bir zarar olduğu ve bilirkişi aracılığıyla belirlenecek emsal kira bedeli üzerinden tazmin edilebileceği kabul edilmektedir. Kira faturası ispatı kolaylaştırır ancak tek koşul değildir.
İkame araç bedeli kaç gün için ödenir?
Aracın gerçekte serviste kaldığı süre değil, hasarın niteliğine göre makul onarım süresi esas alınır. Bu süreyi bilirkişi belirler. Parça tedarikindeki olağan gecikmeler dikkate alınabilir; araç sahibinden kaynaklanan gecikmeler alınmaz.
Kasko ikame araç verir mi?
Kasko poliçenizde ikame araç teminatı varsa, poliçede yazan gün sayısı ve araç sınıfıyla sınırlı olarak araç tahsis edilir. Poliçenin karşılamadığı süre için kusurlu taraftan talepte bulunmak mümkündür.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebilir, süreler ve tutarlar somut olaya göre farklılaşabilir. Hak kaybı yaşamamak için durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.
